Mieszkania dostępne cenowo w UE a najem krótkoterminowy
Unijny projekt o mieszkaniach dostępnych cenowo i zasady najmu krótkoterminowego. Sprawdź, co zmienią dla najemców, właścicieli i kupujących w Polsce.
Unijny Affordable Housing Act to projekt Komisji Europejskiej, którego celem jest poprawa dostępności mieszkań w państwach członkowskich, w tym w Polsce, oraz uporządkowanie zasad najmu krótkoterminowego.
Dlaczego ceny mieszkań w UE stały się problemem politycznym?
Ceny mieszkań w Unii Europejskiej wzrosły od 2015 r. nawet o 60 proc., a w niektórych państwach ten wzrost przekroczył 200 proc. Skala zjawiska sprawia, że kwestia wykracza poza rynek nieruchomości i staje się sprawą budżetów domowych oraz stabilności społecznej.
Dane zestawione w poniższej tabeli pokazują, jak bardzo problem dotyka zwykłych gospodarstw.
| Wskaźnik | Wartość |
|---|---|
| Wzrost cen mieszkań w UE od 2015 r. | do 60 proc. |
| Wzrost cen w niektórych państwach | ponad 200 proc. |
| Udział wydatków mieszkaniowych w średnim dochodzie gospodarstwa | prawie 1/5 |
| Osoby mające problem z terminowym opłacaniem czynszu lub kredytu | co 10. |
| Udział mieszkań socjalnych w zasobach UE | 6–7 proc. |
| Mieszkańcy miast uznający problem za pilny (Eurobarometr) | 51 proc. |
Najbardziej uderzające w tej tabeli jest to, że co dziesiąta osoba ma kłopot z regularnym płaceniem za dach nad głową, a mieszkania socjalne stanowią zaledwie kilka procent zasobów. Te liczby tłumaczą, dlaczego Bruksela zdecydowała się na działanie.
Czym jest Affordable Housing Act i co przewiduje?
Affordable Housing Act to propozycja, którą Komisja Europejska przedstawiła 9 września 2025 r. Jej kluczowym elementem jest wspólna metodologia identyfikacji obszarów presji mieszkaniowej. Dzięki niej państwa i miasta mogłyby porównywać sytuację na swoich rynkach według jednolitych kryteriów, zamiast opierać się wyłącznie na lokalnych wskaźnikach.
Jak najem krótkoterminowy wpływa na dostępność mieszkań?
Najem krótkoterminowy, czyli wynajem na doby lub tygodnie za pośrednictwem platform internetowych, w latach 2018–2024 rósł w sumie o ponad 90 proc. rok do roku. W samym 2024 r. cztery największe platformy odnotowały łącznie 854 mln noclegów. Każde mieszkanie oddane turystom to jednak mieszkanie mniej dla osób szukających stałego lokum, zwłaszcza w największych miastach. Właśnie dlatego regulacje najmu krótkoterminowego trafiły do tego samego pakietu co kwestie dostępności.
Jakie narzędzia dostaną gminy i wspólnoty?
Projekt zakłada, że to lokalne władze i wspólnoty dostaną realne instrumenty. Gminy będą mogły tworzyć strefy ograniczenia lub zakazu najmu krótkoterminowego, a wspólnoty mieszkaniowe i spółdzielnie – podejmować uchwały o zakazie takiego najmu w swoich nieruchomościach.
Strefy zakazu najmu
Strefy to rozwiązanie najbardziej wrażliwe dla rynku. Gmina, decydując o ich wyznaczeniu, będzie musiała uwzględnić lokalną sytuację mieszkaniową, a przepisy w tym zakresie mają zacząć obowiązywać od 1 stycznia 2028 r.
Warto też pamiętać, że przepisy krajowe już się zmieniają. Sejm uchwalił ustawę o najmie krótkoterminowym na początku października, co oznacza, że Polska wyprzedza część decyzji na poziomie unijnym.
Czy Bruksela może narzucić przepisy krajom członkowskim?
Nie w sposób bezpośredni. Komisja Europejska nie ma uprawnień do narzucania państwom sztywnych przepisów. Jak podaje StockWatch.pl, cytując posłankę do Parlamentu Europejskiego z KO Elżbietę Łukacijewską, Komisja „nie zakazuje i nie nakazuje, lecz daje możliwości państwom czy miastom”. Unijny projekt działa więc raczej jako zestaw narzędzi i rekomendacji niż jako bezpośredni nakaz.
Harmonogram: co dzieje się w najbliższych miesiącach?
Proces legislacyjny wokół tematu obejmuje kilka etapów. Poniższa tabela zestawia najważniejsze terminy.
| Termin | Wydarzenie |
|---|---|
| Grudzień 2025 | publikacja Europejskiego planu na rzecz przystępnych cenowo mieszkań |
| Koniec 2025 | dokument roboczy KE „Zrozumieć kryzys mieszkaniowy” |
| 25–26 listopada | spotkanie ministrów państw UE |
| Listopad | szczyt szefów państw w Dublinie |
| 1 stycznia 2028 | start przepisów o zakazach i strefach najmu |
Co to oznacza dla Ciebie?
Jeśli jesteś najemcą lub kupujesz mieszkanie w Polsce, zwróć uwagę na lokalne uchwały i plany gmin – to właśnie tam zapadną decyzje o strefach. Jeśli jesteś właścicielem mieszkania w budynku objętym wspólnotą lub spółdzielnią, sprawdź, czy zarząd lub zebranie planuje uchwałę dotyczącą najmu krótkoterminowego, zanim zainwestujesz w mieszkanie pod wynajem. Przed decyzją o zakupie warto też przeanalizować, czy docelowa lokalizacja nie znajdzie się w obszarze objętym presją mieszkaniową. Najważniejszy termin to 1 stycznia 2028 r., ale przygotowania w gminach i wspólnotach już trwają.
Najczęstsze pytania
Czym jest Affordable Housing Act?
To projekt unijny przedstawiony przez Komisję Europejską 9 września 2025 r. Obejmuje m.in. wspólną metodologię wskazywania obszarów presji mieszkaniowej.
Od kiedy obowiązują przepisy o zakazach i strefach najmu krótkoterminowego?
Przepisy dotyczące zakazów i stref najmu krótkoterminowego mają obowiązywać od 1 stycznia 2028 r.
Czy Komisja Europejska może zmusić Polskę do wprowadzenia konkretnych przepisów?
Nie. Komisja Europejska nie ma uprawnień do narzucania państwom sztywnych rozwiązań, a jedynie wskazuje kierunki i możliwości.
Czy wspólnota mieszkaniowa może zakazać najmu krótkoterminowego w swoim budynku?
Tak. Wspólnota lub spółdzielnia może podjąć uchwałę o zakazie najmu krótkoterminowego w nieruchomości.
Na podstawie: StockWatch.pl. Tekst opracowany redakcyjnie.