Ile właścicieli mieszkań faktycznie eksmitowało najemców?

Tylko 5,4 proc. wszystkich wynajmujących musiało przeprowadzić eksmisję. Wśród tych, którzy doświadczyli problemów z płatnościami lub zniszczeniami, eksmisję realizowało 14 proc.

Jakie są najczęstsze problemy między właścicielami a najemcami?

Najczęściej pojawiają się opóźnienia lub brak płatności (64,8 proc. przypadków) oraz zniszczenie mieszkania (54,4 proc.). Te problemy dotyczą 38,6 proc. wszystkich wynajmujących.

Czy w Polsce istnieje jednolita ustawa o najemie mieszkań?

Nie. Najem reguluje kilka aktów prawnych: Kodeks cywilny, ustawa o ochronie praw lokatorów i przepisy dotyczące zasobów komunalnych oraz mieszkań socjalnych. Brak jednego spójnego aktu prawnego.

Kto chce więcej regulacji na rynku najmu?

64,6 proc. właścicieli nieruchomości opowiada się za bardziej uregulowanym najemem. Wśród najemców poparcie wynosi 41,9 proc., podczas gdy 16 proc. chce deregulacji.

Jak właściciele i najemcy różnie postrzegają bezpieczeństwo?

52,4 proc. właścicieli uważa dostępne narzędzia ochrony za niewystarczające, podczas gdy taką opinię podziela 28,2 proc. najemców. Właściciele czują się mniej chronieni.

Eksmisja najemcy: strach większy niż rzeczywistość

Raport IRN pokazuje, że właściciele mieszkań obawiają się eksmisji, ale faktycznie do niej dochodzi rzadko.

Właściciele mieszkań przejawiają zdecydowanie wyższy poziom obaw przed eksmisją niż sugeruje rzeczywista praktyka rynkowa. Raport Instytutu Rynku Najmu ujawnia znaczną przepaść między postrzeganiem zagrożenia a faktyczną częstością tego procedury.

Strach przed eksmisją: liczby mówią inaczej

Wśród właścicieli, którzy doświadczyli negatywnych sytuacji z najemcami, aż 95,4 proc. obawia się konieczności eksmitowania lokatora. Jednak rzeczywistość jest zupełnie inna: faktycznie eksmisję przeprowadziło zaledwie 14 proc. z tej grupy. Przeliczając to na całą populację wynajmujących, okazuje się, że eksmisję musiało realizować jedynie 5,4 proc. wszystkich właścicieli.

Ta rozbieżność między lękami a faktami wskazuje na znaczny brak wiedzy na temat rzeczywistych możliwości prawnych i procedur dostępnych właścicielom. Wiele osób wynajmujących mieszkania może być przekonanych, że eksmisja to ostateczna i jedyna droga rozwiązania problemu, gdy tymczasem dostępne są inne mechanizmy ochrony.

Jakie problemy faktycznie napotykają wynajmujący?

Raport pokazuje, że 38,6 proc. właścicieli doświadczyło negatywnych doświadczeń z najemcami. Problemy nie są równomiernie rozłożone – niektóre występują znacznie częściej niż inne.

Problem	Odsetek właścicieli z doświadczeniami problemowymi
Opóźnienia lub brak płatności	64,8%
Zniszczenie mieszkania	54,4%

Brak lub opóźnienia w płatnościach to zdecydowanie najczęstszy problem. Dotyka prawie dwóch trzecich właścicieli, którzy mieli do czynienia z trudnościami. Zniszczenie lokalu to druga pod względem częstości przyczyna konfliktów. Te dwie kategorie problemów stanowią główne źródło napięć na rynku najmu.

Rozbieżne postrzeganie bezpieczeństwa stron umowy

Właściciele i najemcy mają diametralnie różne oceny dotyczące ich ochrony prawnej. Ponad połowa wynajmujących (52,4 proc.) twierdzi, że dostępne im narzędzia ochrony są nieadekwatne do potrzeb. W tej samej kwestii opinię wyrażyło 28,2 proc. najemców.

Różnica w postrzeganiu równowagi sił jest równie wyraźna. Dokładnie 52,6 proc. właścicieli uważa, że silniejszą pozycję prawną ma najemca, podczas gdy przeciwny pogląd wyraża 22,4 proc. Właściciele czują się zatem bardziej zagrożeni i mniej chronieni przez system prawny.

Chaos prawny jako źródło niepewności

Polska nie dysponuje jednolitą ustawą regulującą najem mieszkań. Zamiast tego funkcjonuje skomplikowany system oparty na kilku aktach prawnych: Kodeksie cywilnym, ustawie o ochronie praw lokatorów oraz przepisach szczególnych dotyczących mieszkań komunalnych i socjalnych. Dodatkowo istnieje wiele modeli najmu – socjalny, komunalny, tradycyjny, okazjonalny i instytucjonalny – każdy z innymi zasadami wypowiedzenia i odpowiedzialnością.

Taka fragmentaryzacja powoduje, że uczestnicy rynku często nie rozumieją zasad, na których opierają się ich umowy. Przepisy pisane etapami i doraźnie tworzą system trudny do nawigacji dla przeciętnego właściciela mieszkania.

Co chcą zmienić uczestnicy rynku?

Badanie wyraźnie pokazuje, że zarówno wynajmujący, jak i najemcy oczekują większej jasności i stabilności. Aż 64,6 proc. właścicieli nieruchomości opowiada się za bardziej uregulowanym rynkiem najmu. Wśród najemców poparcie dla regulacji wynosi 41,9 proc., choć 16 proc. z nich preferuje mniejsze ograniczenia prawne.

Instytut Rynku Najmu argumentuje, że rynek potrzebuje jednolitych ram prawnych, które umożliwią zawieranie standaryzowanych umów. Taka standaryzacja mogłaby zapewnić stabilność dla obu stron – zarówno dla najemców, jak i dla właścicieli. Zdaniem ekspertów, dojrzały rynek to taki, w którym obie strony rozumieją swoje prawa i obowiązki, mogą podejmować racjonalne decyzje i działają profesjonalnie.

Co to oznacza dla Ciebie jako właściciela mieszkania?

Jeśli wynajmujesz mieszkanie lub rozważasz tę możliwość, warto wiedzieć, że strach przed eksmisją jest naturalny, ale statystycznie rzadko dochodzi do tej procedury. Zamiast polegać na obawie, warto:

Zapoznać się z dostępnymi narzędziami ochrony – umowa najmu powinna jasno określać warunki płatności, konsekwencje zalegania i odpowiedzialność za uszkodzenia
Dokumentować stan mieszkania – zdjęcia przed i po wynajmie mogą być kluczowe w sporze o zniszczenia
Wybrać wiarygodnego najemcę – sprawdzenie referencji i historii płatności zmniejsza ryzyko problemów
Znać procedury prawne – wiedza o tym, jakie kroki można podjąć przed eksmisją, daje poczucie kontroli

Badanie obejmowało 1,5 tys. respondentów: tysiąc najemców (w tym 16 proc. obcokrajowców) i 500 wynajmujących. Próba jest reprezentatywna dla polskiego rynku najmu mieszkań.