Analizy Rynku

Unijne mieszkania dostępne cenowo: co zmienia projekt rozporządzenia KE

Komisja Europejska przygotowała projekt rozporządzenia o przystępnych cenowo mieszkaniach.

28.10.2026 — Renata Buczyńska
Bloki mieszkalne przy ul. Północnej w Mszczonowie
Fot. Radosław Botev / Wikimedia Commons · CC BY 3.0 pl

Projekt unijnego rozporządzenia o mieszkaniach dostępnych cenowo to propozycja Komisji Europejskiej, która ma wyznaczyć wspólne ramy walki z brakiem przystępnych mieszkań w państwach członkowskich, nie narzucając im jednak sztywnych rozwiązań.

Dlaczego Bruksela zajęła się tanimi mieszkaniami?

Problem dostępności mieszkań przestał być domeną pojedynczych krajów. Według danych Eurobarometru aż 51 proc. mieszkańców miast uważa brak tanich mieszkań za pilny problem. Ceny nieruchomości w Unii Europejskiej wzrosły od 2015 roku średnio nawet o 60 proc., a w części państw ich wzrost przekroczył 200 proc.

Koszty utrzymania lokum pochłaniają też coraz większą część budżetu. Wydatki mieszkaniowe sięgają prawie jednej piątej średniego dochodu gospodarstwa domowego. Dane Rady UE pokazują z kolei, że co dziesiąta osoba ma problem z terminową spłatą czynszu lub kredytu.

Poniższa tabela zestawia najważniejsze wskaźniki, na których opiera się dyskusja o projekcie:

WskaźnikWartość
Mieszkańcy miast uznający brak tanich mieszkań za pilny problem51 proc.
Średni wzrost cen nieruchomości w UE od 2015 rokudo 60 proc.
Wzrost cen w części państw od 2015 rokuponad 200 proc.
Wydatki mieszkaniowe w dochodzie gospodarstwa domowegoprawie 1/5
Osoby mające problem z terminową płatnością czynszu lub kredytuco 10. osoba
Mieszkania socjalne w zasobach mieszkaniowych UE6–7 proc.

Zestawienie to dobrze pokazuje, że problem dotyczy nie tylko cen zakupu, ale także zdolności płatniczej przeciętnego gospodarstwa domowego.

Czym jest wspólna metodologia i co może zrobić Komisja Europejska?

Najważniejszym elementem projektu ma być wspólna metodologia identyfikacji obszarów presji mieszkaniowej. Dzięki niej państwa miałyby jednolity sposób wskazywania miejscowości, w których sytuacja na rynku jest najbardziej napięta.

Warto zaznaczyć, że Komisja Europejska nie może zmusić krajów do przyjęcia konkretnych przepisów. Oznacza to, że to rządy i samorządy decydują, jakie narzędzia zastosują. Jednocześnie wszelkie ograniczenia dotyczące użytkowania lokali muszą być uzasadnione, proporcjonalne i ukierunkowane, co ma chronić właścicieli przed nadmiernie szerokimi regulacjami.

Posłanka Parlamentu Europejskiego Elżbieta Łukacijewska z Koalicji Obywatelskiej, komentując te rozwiązania, zauważyła, że „Komisja Europejska nie rozwiąże problemów w obszarze mieszkalnictwa za kraje członkowskie”. Ta uwaga dobrze oddaje ograniczenia unijnej polityki: Bruksela może wyznaczać kierunek i standardy, ale realne działania należą do państw.

Dlaczego najem krótkoterminowy stał się osobnym problemem?

Najem krótkoterminowy przez główne platformy wzrósł w latach 2018–2024 o ponad 90 proc. W 2024 roku cztery największe platformy zanotowały 854 mln zarezerwowanych noclegów. Skala tego zjawiska sprawia, że część mieszkań, które mogłyby trafić na rynek długoterminowy, funkcjonuje jako lokale turystyczne.

W Polsce odpowiedzią na ten trend jest ustawa o najmie krótkoterminowym, którą Sejm uchwalił na początku października 2025 roku. Przepisy o zakazie najmu krótkoterminowego mają obowiązywać od 1 stycznia 2028 roku. Ustawa przewiduje dwa główne poziomy decyzji, które warto znać:

Poziom decyzjiNarzędzieCo oznacza w praktyce
Wspólnota mieszkaniowa lub spółdzielniaUchwała o zakazie najmu krótkoterminowego w nieruchomościZakaz obejmuje konkretny budynek
GminaTworzenie stref ograniczenia lub zakazu najmu krótkoterminowegoOgraniczenia obejmują wskazany obszar miasta lub gminy

Dla właścicieli i mieszkańców to ważne rozróżnienie. Decyzja o zakazie w budynku zależy od wspólnoty lub spółdzielni, a strefy wyznacza gmina.

Jak wygląda harmonogram prac nad projektem?

Prace nad tematem mieszkalnictwa mają kilka etapów. Dokument roboczy Komisji Europejskiej, zatytułowany „Zrozumieć kryzys mieszkaniowy”, powstał pod koniec 2025 roku. Europejski plan na rzecz przystępnych cenowo mieszkań został opublikowany w grudniu 2025 roku.

Kolejnym krokiem jest nieformalne posiedzenie ministrów odpowiedzialnych za mieszkalnictwo w Dublinie, zaplanowane na 25–26 listopada. Takie spotkania nie podejmują formalnych decyzji, ale pozwalają uzgodnić stanowiska przed dalszymi pracami legislacyjnymi.

Równolegle głos w debacie zabierają europosłowie. Joanna Scheuring-Wielgus z Nowej Lewicy komentuje propozycję Komisji, a Elżbieta Łukacijewska odnosi się do rozwiązań Komisji oraz do najmu krótkoterminowego.

Co to oznacza dla Ciebie?

Projekt unijnego rozporządzenia nie zmieni z dnia na dzień zasad najmu ani cen mieszkań, ale wyznacza kierunek, w którym zmierza regulacja rynku. Jeśli wynajmujesz mieszkanie krótkoterminowo, sprawdź, czy budynek i gmina nie planują ograniczeń, zanim zainwestujesz w ten model. Jeśli jesteś właścicielem w budynku, którego dotyczy uchwała wspólnoty lub spółdzielni, warto śledzić posiedzenia zarządu i zebrania. Kupującym i najemcom warto zapamiętać, że tanie mieszkania to temat dużej wagi, ale prawdziwe efekty zależą od tego, jak państwa i samorządy przełożą ogólne ramy na lokalne przepisy.

Najczęstsze pytania

Czym jest projekt unijnego rozporządzenia o przystępnych cenowo mieszkaniach?

To propozycja Komisji Europejskiej z 9 września, która ma wyznaczyć wspólne ramy działań na rzecz dostępności mieszkań w państwach Unii. Projekt nie nakłada jednak sztywnych przepisów na kraje członkowskie.

Czy Komisja Europejska może zmusić Polskę do konkretnych rozwiązań w sprawie mieszkań?

Nie. Komisja nie ma uprawnień do narzucania państwom członkowskim sztywnych przepisów w tym obszarze, a decyzje o konkretnych narzędziach pozostają po stronie krajów.

Od kiedy obowiązują przepisy o zakazie najmu krótkoterminowego w Polsce?

Przepisy o zakazie najmu krótkoterminowego, uchwalone przez Sejm na początku października 2025 roku, mają obowiązywać od 1 stycznia 2028 roku.

Kto może wprowadzić strefy ograniczenia najmu krótkoterminowego?

Strefy takie mogą tworzyć gminy. Wspólnoty mieszkaniowe i spółdzielnie mogą natomiast podjąć uchwałę o zakazie najmu krótkoterminowego w danej nieruchomości.

Jak duży udział w zasobach mieszkaniowych UE mają mieszkania socjalne?

Mieszkania socjalne stanowią około 6–7 proc. zasobów mieszkaniowych Unii Europejskiej, co pokazuje, jak wąski jest ten segment rynku.

Na podstawie: Bankier.pl. Tekst opracowany redakcyjnie.